strona główna sekretariat@operakameralna.pl facebook youtube

/ HISTORIA WARSZAWSKIEJ OPERY KAMERALNEJ

Ponad pół wieku działalności Warszawskiej Opery Kameralnej budzi szacunek i zainteresowanie. Oficjalnie przyjętą datą rozpoczęcia działalności WOK było wystawienie 12 września 1961 roku na scenie Teatru w Starej Pomarańczarni w Parku Łazienkowskim opery G. B. Pergolesiego La serva padrona.
 

Scena Kameralna działająca jeszcze wówczas jako zespół Filharmonii Narodowej od początku działalności stanęła przed trudnym zadaniem wypracowania własnej drogi artystycznej. Udaną próbą rozszerzenia repertuaru o dzieła bliższe współczesności było wystawienie z udziałem śpiewaków i znakomitych aktorów dramatycznych Mandragory K. Szymanowskiego. Lecz głównym celem zespołu, w którym upatrywał swą przyszłość, był repertuar dawny. Przede wszystkim zaś chęć wskrzeszenia operowej tradycji Warszawy z czasów Władysława IV Wazy. Niestety, o repertuarze sceny królewskiej pozostały jedynie wzmianki historyczne. Same partytury przepadły. Sięgnięto zatem po formy istniejące, takie jak np. opera K. Kurpińskiego Szarlatan.
 

Lata 1964–1966 były trudnym okresem w historii WOK. Skończyła się współpraca z Filharmonią Narodową. Zespołowi groziło rozwiązanie. Pokonując przeciwności, ogromnym wysiłkiem wystawiono jednak operę G.Ph. Telemanna Pan Pimpinon. Nie zmieniło to w najmniejszym stopniu sytuacji, iż faktycznie był to teatr bezdomny, którego siedzibą, przejściowo, stał się Łańcut.
 

Jeśli działalność operowa i koncertowa miała się utrzymać, to należało podjąć poważne i stanowcze decyzje. W roku 1967 przeprowadzono reorganizację. Utworzona została Warszawska Orkiestra Kameralna, a dzięki pomocy zespół znów zaczął występować w Warszawie. Premierą roku 1968 była opera D. Cimarosy Il maestro di capella. Poprzez współpracę z Warszawskim Towarzystwem Muzycznym i Dzielnicowym Wydziałem Kultury, Warszawska Scena Kameralna stała się faktyczną organizatorką życia muzycznego w najbardziej ekskluzywnym centrum stolicy.
 

Tymczasem w życiu muzycznym Warszawy następowały zasadnicze zmiany. Rozwiązana zostaje Opera Objazdowa. Jej miejsce zajmuje Warszawska Opera Kameralna. Teraz – już jako scena operowa z nazwy i profilu działania – zaczyna realizować szereg zadań programowych. Poszerzono repertuar o misteria średniowieczne, co dało zespołowi zupełnie nowe doświadczenia, które zaowocowały zainteresowaniem wczesnymi operami barokowymi, takimi jak choćby wystawiona w 1984 r. Il Sant’Alessio S. Landiego. Przedstawienie to miało ogromne znaczenie dla rozwoju zespołu i stało się poniekąd preludium do powstania w roku 1993 Festiwalu Oper Barokowych. Na razie jednak w centrum uwagi pozostawała późniejsza opera włoska i niemiecka, a przede wszystkim dzieła Wolfganga Amadeusza Mozarta.
 

Pierwszą próbą zmierzenia się z dziełami tego kompozytora było wystawienie w roku 1975 Così fan tutte. Miało jednak minąć trzynaście lat, by WOK pokusiła się zrealizować jedno z największych arcydzieł operowych - Die Zauberflöte, którego obecność w repertuarze teatru jest świadectwem szczególnej nobilitacji i zachętą do pracy nad pozostałymi dziełami tego kompozytora.
 

Jak już wyżej powiedziano, WOK nie jest instytucją o monotematycznym, jednokierunkowym profilu działania, toteż podejmowano nowe inicjatywy, jak utworzenie zespołu baletowego – Sceny Mimów (1975) i zminiaturyzowanej sceny operowej – Teatru Marionetek (1981). Ten unikalny w świecie lalkowy teatr operowy przetrwał zaledwie kilka lat.
 

Aktywną działalnością, osiągnięciami artystycznymi i naukowymi mogą poszczycić się: festiwal dawnej muzyki polskiej, odbywająca się pod hasłem Ad hymnos ad cantus – „Muzyka Staropolska w Zabytkach Warszawy” (od roku 1979 do 2009) oraz działający w latach 1984-2010 Ośrodek Dokumentacji i Badań Dawnej Muzyki Polskiej (ODiBDMP) zorganizowany i kierowany przez dr. Tadeusza Maciejewskiego. Celem nadrzędnym obu tych przedsięwzięć była muzyka polska odkrywana przez pracowników Ośrodka podczas ich kwerend naukowych w kraju i za granicą, i wykonywana na festiwalowych koncertach. W ten sposób udostępniono słuchaczom kilkadziesiąt nieznanych dzieł naszych oraz obcych kompozytorów związanych z Polską. Ośrodek czynnie włączył się w nurt działań artystycznych podjętych przez WOK w Przemyślu, gdzie Opera miała od roku 1984 swe przedstawicielstwo. Najcenniejsze odnalezione dzieła były publikowane w serii wydawniczej Fundacji Pro Musica Camerata, a także w miarę możliwości finansowych nagrywane na CD.
 

Przełomowym w działalności WOK był rok 1986. Po dwudziestu pięciu latach tułaczki Opera mogła się wreszcie przenieść do własnego wymarzonego teatru. Otwarcie stałej siedziby postanowiono uczcić szeregiem premier. Rozpoczęto od Halki tzw. wileńskiej S. Moniuszki (inscenizacja i reżyseria - K. Dejmek, kierownictwo muzyczne - R. Silva, scenografia - J. Polewka), wielokrotnie później wznawianej. Następne wieczory wypełniły dzieła W. A. Mozarta, D. Cimarosy, J. Ph. Telemanna i Dittersdorfa, by ten mini-festiwal zakończyć premierą opery B. Matuszczak Prometeusz, napisanej specjalnie na tę uroczystość.
 

Od dawna S. Sutkowski myślał o wprowadzeniu do repertuaru zespołu wszystkich oper Wolfganga Amadeusza Mozarta. Kolejne realizacje zachęcały do podjęcia decyzji o uczczeniu przypadającego w 1991 Międzynarodowego Roku Mozartowskiego wystawieniem wszystkich 24 dzieł scenicznych tego kompozytora. Przygotowania trwały już od roku 1990, by w dniach od 15 czerwca do 26 lipca 1991 mógł się odbyć I Festiwal Mozartowski w Warszawie. Wszystkie dzieła (z wyjątkiem dwóch) zostały zrealizowane przez R. Peryta (reżyseria) i A. Sadowskiego (scenografia). Sukces pierwszego Festiwalu, którego program rozszerzono o koncerty kameralne, oratoryjne i symfoniczne w pełni uzasadnił decyzję wprowadzenia tej imprezy na stałe, jako corocznej, do kalendarza działalności WOK.
 

Wprawdzie Festiwal Mozartowski zajął poczesne miejsce i do tej pory jest poniekąd sztandarową imprezą WOK i jej zagraniczną wizytówką, to jednak nie należy zapominać o równie ważnym aspekcie – ruchu koncertowym. Pracują tu bowiem zespoły muzyki dawnej, orkiestra, chór, soliści. WOK włączał się w nurt światowego życia muzycznego, organizując koncerty z okazji Roku Haydnowskiego, 300-lecia Odsieczy Wiedeńskiej, 200. rocznicy urodzin G. Rossiniego. Jesienią 1993 zorganizowano I Festiwal Oper Barokowych.  W 350. rocznicę śmierci C. Monteverdiego wystawiono jego opery. Ponadto w programie festiwalu znalazły się dzieła J. Periego, S. Landiego i J. Blowa. W roku 1995 obchodzono 300-lecie śmierci H. Purcella i z tej okazji zagrano operę Dydona i Eneasz.
 

Rok 1996 w historii WOK był pod wieloma względami szczególny. Przede wszystkim uroczyście świętowano 35-lecie działalności. Z tej okazji zorganizowano szereg imprez i koncertów, wśród których na uwagę zasługuje zwłaszcza pierwsze wykonanie opery B. Matuszczak Quo vadis, skomponowanej specjalnie na ten jubileusz, oraz wystawienie w ramach Festiwalu Oper Barokowych arcydzieła C. Monteverdiego, jego ostatniej opery L’incoronazione di Poppea. Rok 1996 to także rocznica 400-lecia stołeczności Warszawy. W programie kolejnego Festiwalu Muzyki Dawnej znalazły się m.in. prawykonania mszy a cappella z Liber missarum – jedynego zachowanego do naszych czasów rękopisu pamiętającego panowanie Zygmunta III Wazy. Uczczono 120. rocznicę urodzin Mieczysława Karłowicza, przypomniano jego zasługi jako kompozytora muzyki orkiestrowej, poematów symfonicznych i Symfonii Odrodzenie.
 

Zainicjowane w 2000 roku uroczystości 400-lecia istnienia opery jako formy dramatyczno–muzycznej znalazły swój finał w przypadającym na rok 2001 jubileuszu 40-lecia działalności WOK. Obchody jubileuszowe, nad którymi patronat objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski, obejmowały wykonanie blisko sześćdziesięciu dzieł scenicznych różnych epok, od Euridice J. Periego po kompozycje współczesne. Wielokierunkowa działalność WOK została ukazana w programie zamykającego obchody jubileuszowe galowego koncertu symfonicznego w sali Filharmonii Narodowej. Warszawska Orkiestra Symfoniczna, soliści i Chór WOK pod dyr. J. Kaspszyka wykonali dwa poematy symfoniczne M. Karłowicza: Odwieczne pieśni i Stanisław i Anna Oświecimowie oraz Litanię do Najświętszej Marii Panny i Stabat Mater K. Szymanowskiego.
 

Sezon 2002 rozpoczęły przedstawienia opery G. Donizettiego Don Pasquale, z którą zespół wyjechał następnie na tournée do Francji. Spektakle w wykonaniu artystów WOK podziwiano także w kraju: w Poznaniu, Gdyni, Bydgoszczy. Z braku funduszy musiano zrezygnować z Festiwalu Oper Barokowych i Festiwalu Claudia Monteverdiego. Wspólnie z Zamkiem Królewskim zorganizowano (od września) koncerty pod hasłem „Arcydzieła Polskiej Muzyki Baroku”, w programach których znalazły się utwory w znacznej większości prezentowane po raz pierwszy, a to dzięki odkryciom dokonanym przez pracowników ODiBDMP WOK. Nie zabrakło także nowych inicjatyw. W kwietniu odbyła się premiera opery P. I. Czajkowskiego Eugeniusz Oniegin; spektakl poprowadził Siergiej Stadler. WOK wystawiła Oniegina w wersji kameralnej (zgodnej z pierwotnymi intencjami kompozytora, który określając utwór jako „sceny liryczne”, przeznaczył go dla studentów konserwatorium moskiewskiego). Prasa podkreślała przede wszystkim znakomite wykonanie (szczególnie chwalono Olgę Pasiecznik), ale i reżyserską świeżość spojrzenia na to światowej sławy dzieło sceniczne, obrosłe tradycją wielkiej opery romantycznej.
 

Pozostając przy prezentacjach operowych, wypada wspomnieć o premierze najsłynniejszej opery komicznej – Napoju miłosnego G. Donizettiego. Wystawieniu jej przyświecała chęć zmierzenia się z wymogami, jakie stawia przed wykonawcami bel canto oraz pokazanie w głównych rolach śpiewaków zarówno znanych już publiczności, jak i dopiero rozpoczynających swą karierę artystyczną. Kierownictwo muzyczne sprawował R. Silva.
 

Nowy sezon artystyczny rozpoczął 16 września I Festiwal Georga Friedricha Haendla. Wykonano oratorium Mesjasz w reżyserii R. Peryta w wersji wiernej oryginałowi, utrzymane w charakterze zbliżonym do misterium, oraz dwie opery: Rinaldo i Imeneo; odbył się także koncert utworów instrumentalnych. W obu przedstawieniach wielkie kreacje stworzyła O. Pasiecznik. Solistom towarzyszył zespół MACV pod dyrekcją W. Kłosiewicza.
 

Rok 2002 zakończyło tournée WOK po Japonii. Podróże zagraniczne stały się już prawie codziennością. Holandia, gdzie odbył się tzw. Mały Festiwal Mozartowski, Bejrut, wyjazdy na występy do Szwajcarii, Francji, Hiszpanii – to szlaki dobrze znane zespołom WOK.
 

Pod koniec marca 2003 w Kościele Ewangelicko-Augsburskim odbył się uroczysty koncert z okazji jubileuszu 20-lecia działalności Chóru Kameralnego WOK. Wykonano z towarzyszeniem organów (J. Gembalski) Requiem na śmierć króla Stanisława Augusta (1798) J. Kozłowskiego. Całością dyrygował R. Zimak, założyciel i kierownik tego zespołu.
 

W planach repertuarowych na rok 2003 znalazły się także dwie premiery oper i jedno wznowienie. W listopadzie odbyła się premiera opery G. Verdiego Falstaff w inscenizacji i reżyserii R. Peryta; kierownictwo muzyczne objął Kai Bumann. Drugą premierą było wystawienie w ramach III Festiwalu Gioacchina Rossiniego w Warszawie opery Semiramide w inscenizacji i reżyserii G. Pampiglione, ze scenografią S. Migneco. W programie znalazły się ponadto cztery kolejne opery: L’Italiana in Algeri, La Cenerentola, La scala di seta oraz La gazza ladra.
 

Historycznym wydarzeniem 2004 roku było przystąpienie Polski do struktur Unii Europejskiej. Z tej okazji powstał projekt zorganizowania festiwalu muzyki 25 krajów na nowo zjednoczonej Europy. Tak narodziła się „Oda do Europy. Sezon Muzyczny Zjednoczonej Europy w Warszawskiej Operze Kameralnej, 3 maja 2004 – 3 maja 2005”, pozostająca pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego. „Oda do Europy” objęła także podstawowe i cykliczne już imprezy WOK: V Festiwal Oper Staropolskich, XIV Festiwal Mozartowski, V Festiwal Claudia Monteverdiego,  Festiwal Barokowych Oper Angielskich, II Festiwal Polskich Oper Współczesnych, a także premierę opery L. Janáčka Jenůfa. W programie festiwalu znalazła się również przejmująca w swej wymowie jednoaktowa opera V. Ullmanna Der Kaiser von Atlantis. Obok solistów i zespołów WOK w realizacji „Ody do Europy” wzięli udział zaproszeni wykonawcy polscy i zagraniczni.
 

Po wieloletniej przerwie spowodowanej brakiem funduszy, w roku 2005 powrócił festiwal „Muzyka Staropolska w Zabytkach Warszawy” – Ad hymnos ad cantus.
 

W 2006 r. muzyczny świat uroczyście obchodził 250-lecie urodzin Wolfganga Amadeusza Mozarta. Także WOK cały sezon artystyczny poświęciła twórczości tego kompozytora. Główne imprezy odbywały się w zabytkowych wnętrzach Warszawy. W programie Festiwalu – oprócz oper – znalazły się wszystkie koncerty fortepianowe (wyk. V. Sofronitzki), wybrane symfonie, kwartety i kwintety (wyk. Royal String Quartet, Kwartet Prima Vista), wszystkie pieśni (O. Pasiecznik, D. Lachowicz), Wielka Msza c-moll, Requiem. W tym roku wypadły także obchody 45-lecia działalności WOK. Poprzedziły one – przypadający w 2007 roku – jubileusz pięćdziesięciu lat działalności Zespołu Instrumentów Dawnych Musicae Antiquae Collegium Varsoviense. Półwiecze działalności to nie tylko droga przemian organizacyjnych i stylistycznych, ale przede wszystkim okres, w którym zespół stał się formacją zdolną podejmować wyzwania, jakie stawia przed wykonawcami muzyka dawna. Historyczne instrumentarium, praca nad estetyką wykonań, wierność idei – to obowiązujące zasady pracujących tu muzyków.
 

Sezon artystyczny 2007/2008 wypełniły imprezy cykliczne, takie jak XXVI już festiwal „Muzyka Staropolska w Zabytkach Warszawy” z programami zawierającymi prawykonania dawnej muzyki polskiej. Z okazji 150. rocznicy śmierci Karola Kurpińskiego i 250. rocznicy urodzin Wojciecha Bogusławskiego nastąpiło premierowe wykonanie opery Henryk VI na łowach. Kolejne premiery to: Jephté M. de Montéclaira, Il Finto Stanislao G. Verdiego, Der Freischütz C. M. von Webera, Don Juan G. Albertiniego (nadwornego kompozytora i kapelmistrza króla Stanisława Augusta), Zbrodnia i kara B. Matuszczak (oparta na prozie F. Dostojewskiego) i Tancredi G. Rossiniego.
 

Warszawska Opera Kameralna – jak to już wielokrotnie bywało – nie tylko aktywnie włączała się w nurt ogólnoświatowego ruchu upamiętniania ważnych rocznic, ale też starała się te wydarzenia wyprzedzać. Wstępem do przypadającej na 2009 rok 250. rocznicy śmierci Jerzego Fryderyka Haendla i do Roku Haendlowskiego stało się wystawienie w październiku 2008 najlepszego dzieła operowego kompozytora – Giulio Cesare in Egitto. Prasa jednogłośnie uznała ten spektakl, zarówno od strony muzyczno-wykonawczej (m.in. O. Pasiecznik, D. Lachowicz, A. Radziejewska, J. Laszczkowski, Zespół MACV pod kierunkiem W. Kłosiewicza) jak i reżyserskiej (M. Weiss), za wydarzenie artystyczne mijającego roku. Po operze J. F. Haendla, w grudniu, na Zamku Królewskim w Warszawie wykonano – z udziałem solistów, chóru i zespołu MACV pod dyrekcją K. Bumanna – Weihnachts-Oratorium Jana Sebastiana Bacha.
 

Dwóchsetną rocznicę śmierci Josepha Haydna, przypadającą w roku 2009, WOK uczciła cyklem pięciu koncertów odbywających się w Sali Wielkiej Zamku Królewskiego, rozpoczętym arcydziełem, jakim jest oratorium Stworzenie świata.
 

Repertuar WOK nie ogranicza się tylko do muzyki dawnej, chociaż to ona stanowi główny jego trzon. Tak więc w marcu przypomniano operę B. Matuszczak – Prometeusz. Na koniec maja zaplanowana została premiera jednoaktówki pierwszego polskiego dodekafonisty (zamordowanego przez hitlerowców w 1944 roku) Józefa Kofflera – Matrimonio con variazioni – gra dla tancerzy, dwojga śpiewaków, aktora i chóru (libretto J. Kulmowej, instrumentacja E. Pałłasza).
 

Od roku 2010 rozpoczyna się okres trudny w historii WOK. Z braku funduszy zawieszono, a następnie zlikwidowano działalność Ośrodka Dokumentacji i Badań Dawnej Muzyki Polskiej. Podjęto także pewne decyzje mające na celu ratowanie działalności całej instytucji. Zabrakło pieniędzy na utrzymanie teatru w dawnym składzie, groziły zwolnienia grupowe. Utrzymano jednak Festiwal Mozartowski. Wystawiono operę Z. Krauzego Polieukt oraz dzieło B. Brittena Młodziankowie w piecu ognistym. Opera wyjechała na gościnne występy do Omanu.
 

W 2011 r. świętowano jubileusz 50-lecia działalności WOK. Zaplanowano szereg imprez. Na zakończenie jubileuszu odbył się Festiwal Oper Kameralnych XX i XXI wieku. W programie Muzycznych Pereł Baroku znalazły się utwory J. S. Bacha i A. Vivaldiego (dyr. K. Bumann). W ramach jubileuszu wystawiono także operę F. Poulenca Głos ludzki (kreację stworzyła tu O. Pasiecznik).
 

Coraz trudniejsza sytuacja finansowa Opery doprowadziła z rezultacie do zasadniczych zmian w jej funkcjonowaniu. Znaczne obcięcie funduszy postawiło pod znakiem zapytania dalszą działalność WOK, a także jej istnienie. Wystawiono wprawdzie opery: I. Strawińskiego Żywot rozpustnika i E. Pałłasza Ja, Kain, odbył się XXII  Festiwal Mozartowski, lecz przyznane zmniejszone fundusze na działalność Warszawskiej Opery Kameralnej z góry przesądzały o niemożności jej istnienia w obecnym kształcie. Podejmowane wysiłki w celu utrzymania status quo spełzły na niczym. 
 

W konsekwencji powstałej sytuacji Stefan Sutkowski ustąpił ze stanowiska dyrektora WOK i ogłoszono konkurs. Nowym dyrektorem został Jerzy Lach. Przeprowadzono zasadnicze reformy mające na celu restrukturyzację teatru. Niewątpliwie Opera weszła w nowy etap.
 

 

Tadeusz Maciejewski

  

TEATR
00-145 Warszawa, al. Solidarności 76b
 
ADMINISTRACJA
03-933 Warszawa, ul. Obrońców 31
REGON: 000278741  NIP: 525-000-96-77
 
SEKRETARIAT DYREKCJI
tel./fax  +48 22 628 30 96
sekretariat@operakameralna.pl

KASA TEATRU / SPRZEDAŻ BILETÓW
00-145 Warszawa, al. Solidarności 76b
Kasa czynna od poniedziałku do piątku
w godzinach 11.00 - 19.00
oraz w dniu spektaklu w soboty i niedziele
od godziny 16.00.
Przedsprzedaż biletów do godz. 18.00.
tel. +48 22 831 22 40
INFORMACJA / REZERWACJA BILETÓW
Informacja oraz rezerwacja biletów
od poniedziałku do piątku
w godz. 9.00 – 15.00
tel. +48 22 625 75 10
tickets@operakameralna.pl
http://bilety.operakameralna.pl
   

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych.
Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.

newsletter facebook Youtube Home sekretariat@operakameralna.pl kultura BIP mazowsze